Home Informatie en Verhalen Verhalen Zevenstuiver verhaalt Koninginnedag op Lombok in 1947
Koninginnedag op Lombok in 1947 Afdrukken E-mailadres

(door Ben Siebenheller)

Koningin WilheminaNa de terugkeer van de inwoners van de stad Arnhem werd op 31 augustus op eenvoudige wijze de verjaardag van Koningin Wilhelmina gevierd. Een groots feest zat er, gezien de schade aan de stad en de toch bittere armoede waarin men verkeerde, niet in. Er was geen geld en er waren weinig goederen, ook het bonnenstelsel was nog niet afgeschaft.
De saamhorigheid was echter groot en iedereen was blij om, naar eigen inzicht en mogelijkheden, in vrijheid weer de verjaardag van onze vorstin te vieren.

Buiten de gebruikelijke aubade op het Kerkplein herinner ik me weinig van deze festiviteit. Meer herinnering heb ik aan Koninginnedag 1947, de een-na-laatste keer dat deze dag op 31 augustus werd gehouden. In de week hier aan voorafgaand werd er in de gymzaal van de school aan de Alexanderstraat flink geoefend door de West Arnhemsche Muziekvereeniging.
Sinds een half jaar was ik lid van dit illustere gezelschap en was (op mijn verzoek) ingedeeld bij het slagwerk. Voor mijn buik hing dan ook een echte concerttrommel en ik weet nog als dag van gisteren dat ik voor het eerst een eigen (geleende) trommel mee naar huis mocht nemen. Keurig rechtop liep ik met de trommel, vastgehaakt aan de schouderriem, de Alexanderstraat af en kwasie nochalant zwaaide ik met beide stokken heen en weer. Heel Lombok moest dit zien, zo trots was ik.

Snare drumNa een paar lessen en heel veel oefenen had ik de roffel, de vlamslag, het tokken en het ritme slaan goed in de vingers. Mijn eerste grote optreden was dus op genoemde Koninginnedag, een zondag. De dag daarvoor had ik de hele middag thuis zitten oefenen tot mijn moeder er kruisdol van werd. Het vel van de trommel kruislings spannen, ontspannen en weer spannen en bij elke draai aan de spanners even een keertje zachtjes tikken op het vel en luister of de snaren aan de onderzijde wel goed resoneerden. Zo, dat was goed, nu nog met een zachte doek het chroomwerk poetsen en de stokken met wat talkpoeder inwrijven. Ze mochten me eens uit de handen glippen. Daarna vol trots staren naar het instrument.

Het was bedtijd geworden, maar ik kon van de zenuwen natuurlijk niet slapen. Elk kwartier even zachtjes het bed uit en even de trommmel aantikken. Even voor zevenen stond ik alweer naast mijn bed en ja hij was er nog... en glimmen dat ie deed.
Snel wassen en hup in de korte broek en de pas gepoetste schoenen aan. Dan vier vlaggen compleet met oranjelinten plaatsen aan de erker. Dat waren grote vlaggen van het Oranje-Comité en zij werden elk jaar boven de bakkerij uitgestoken (in de oorlog mocht je dat niet).
Zo ons huis stond er letterlijk weer gekleurd op. Dat gaf toch een extra feestelijk tintje aan de straat.

Om tien uur verzamelen bij de school, wat inblazen of inslaan en precies om half elf vertrok de voltallige fanfare. Het voordeel van trommelslager was, dat je altijd voorop moest lopen. Om half elf precies ging de fanfare op pad voor een rondje Lombok, een stukje Heijenoord en dan via de Klingelbeek terug naar de Oranjestraat, voor een afsluitende serenade.
Het jammerlijke is dat je als 'gewone' trommelaar niet de hele tijd mocht spelen; de man met de concerttrommel deed dat wel. Dat was echt wat voor mij, maar ik was natuurlijk veel te jong en kon ook nog niet zo goed spelen. Later zou ik om dezelfde reden de vereniging verlaten en op een half-dieptrom gaan spelen bij de CJMV. Helaas kwam men daar er na een paar weken achter dat ik van het houtje was en dat ging natuurlijk niet samen met deze christelijke groep jongens.

In die tijd was ik bij de padvinderij van de welpen over gegaan naar de verkenners en mocht dus gaan spelen bij de Arnhem (Drum) Band. Maar helaas... geen dieptrom, zoals ik zo graag wilde. Dit avontuur was dan ook van korte duur, temeer daar ik meer en meer belangstelling kreeg voor de radiohobby.

Maar laten we terugkeren naar Lombok. Tot half een waren drogisterij Croese, de kruidenier Kniest en de bakker Hermsen open. Nog snel van het zakgeld een paar velletjes ouwel en wat kauwgumballen kopen, waarbij de je fijne plaatjes kreeg van bekende en onbekende filmsterren, of plaatjes met een bekend liedje. Je spaarde alles wat los en vast zat.
Op de andere hoek van de Oranjestraat had groenteboer Lodewijks zijn etalage ingericht voor het Oranje-comité. Hier kon je alles lezen over het programma van de dag en waren alle cadeautjes voor de kinderspelen uitgestald. Een week lang keek je steeds weer je ogen uit naar al dat moois en je wist zeker dat jij de beste zou zijn, tenmiste als die en die maar niet zouden meedoen. Die mooie trein, een schitterende doos Meccano, een glimmende mondorgel, of werd het de fraaie indanen-verentooi in de stijl van Winnetou.
Samen met je vriendjes kon je wel uren kijken naar al dat moois en laten we wel wezen, we hadden zelf na de oorlog weinig of geen speelgoed meer over.

Koninginnedag op Lombok in 1947

Daags voor het feest was het stukje Alexanderstraat vanaf de Oranjestraat tot ongeveer de speeltuin afgezet en versierd met vlaggen en slingers. Een oude radioversterker met luidsprekers uit het leger zorgde voor de communicatie en een losse platenspeler zorgde voor wat vrolijke muziek in de straat. Op de lijsten kon je zien wanneer je aan de beurt was en welke spelletjes er gedaan moesten worden. Deze varieerden, afhankelijk van de leeftijd, van ezeltje prik, koekhappen, diaboleren en touwtjespringen voor de meisjes, bussen gooien, op bussen of stelten lopen, ringsteken op de fiets, wie het snelst onder een groot tenzeil kon doorkruipen, hindernissenloop, enzovoorts. Teveel om op te noemen. Ja de organisatoren beschikten toen al over een rijke fantasie om de jeugd en de kijkers te amuseren.

Een uur voor de aanvang van de wedstrijden zaten of stonden aan weerszijden van de straat natuurlijk je familie en vrienden om je aan te moedigen of je te troosten als je niet in de prijzen viel. Het was altijd een drukte van jewelste, de buurt liep compleet leeg. Bij een glas aanmaaklimonade werd menige lach gehoord en soms was er ook een traan te zien als iemand was gevallen of was afgevallen.
Behoorde je tot een van de besten uit je groep, dan moest je snel toch weer even gaan kijken welke prijs het dan zou kunnen worden. Zo rond half vijf waren alle spelletjes gespeeld en waren de uitslagen bekend. Deze werden onder een luid applaus door een belangrijk lid van de commissie omgeroepen. Zie je wel, ik zat deze keer goed. Hoe kon het ook anders als je altijd op straat speelde en daardoor handig was geworden in allerlei spelen. De uitreiking was altijd een uurtje later, maar vóór het avondeten. De doos met de trein stond dan pontificaal naast je op een stoel te pronken.

Voor de jongens van 15 jaar en de oudere mannen was in de speeltuin een grote mast geplaatst met in de nok een fietswiel met daaraan enveloppen. In elke envelop zat een papiertje met daarop de gewonnen prijs. De prijzen varieerden van een leren knikker tot een vrijkaartje voor het vlooientheater of een of ander onderdeel voor je fiets. De oudere meisjes mochten alleen toekijken.
De clou was, dat de mast vooraf met groene zeep was ingesmeerd en je moest dan ook verrekte handig zijn om boven in te komen. Zeker als je wat zwaar en corpulent was uitgevallen. Om te laten zien dat het toch mogelijk was om bovenin te komen of als er nog iets daarboven veranderd moest worden, kreeg je soms de kans om je klimcapaciteiten te tonen. Niet dat dat nu eenvoudig was, maar wij hadden veel meer ervaring in het klimmen en waren ook een stuk lichter. Dikke pret natuurlijk !

Er stond nu nog één ding op het programma: het grote vuurwerk. In de buurt van het baggergat aan de overkant van de Rijn stonden de rekken en stellages voor het vuurwerk al gereed. Maar je moest wachten tot het bijna donker was en dat was zo rond half elf. Al ruimschoots voor die tijd hadden de jongens van Lombok al de mooiste plekjes bezet en dat was in de buurt van het Rijnhotel en de Haspel. In verband met verdrinkingsgevaar mocht je niet op de pieren komen. De mooiste plaats was op de houten stijger bij de eerste krib vanaf het hotel.

KauwgumplaatjeNaarmate de tijd verstreek, werden de rijen nieuwsgierigen dikker en groter. Deze keer zaten we met een flinke groep op de stenen muur naast het hotel. Beter dan eerste klasse en daar achter andere toeschouwers. De tijd werd kapotgeslagen met het zingen van melige liedjes. De "potjes met vet" waren niet aan te slepen en ook alle beroepen en activiteiten van de "twee beren" werden luidkeels bezongen.
Monde de tekst uit in wat schuinere of ruigere taal, dan konden we steevast op ondersteuning rekenen van de gezaghebbende volwassenen. Dit leverde natuurlijk veel hilariteit op.
Een bijkomend probleem tijdens het wachten was, dat je ook wel eens een klein plasje moest doen, dat was een dilemma. De Rijn was dichtbij, maar dan was je misschien je plekkie kwijt, dus dan maar dicht tegen de muur en het commentaar van de vriendjes trotseren.

Eindelijk, de eerste klap ! Deze was altijd een daalder waard: zwaar en geheel onverwachts. Bij het lichtere vuurwerk floten wij op onze vingers de pijlen de hemel in, of werden deze met een langgerekt ooooohhhhhhhhooooooo de grond in geboord.
Ja, iedereen kon zien en horen dat wij ijverig bezig waren om dit festijn tot een topper te maken. En dan aan het eind van de voorstelling kregen we als waardering voor ons werk altijd een luid applaus van de omstanders, of zouden ze dan toch het vuurwerk zo mooi gevonden hebben ?

 
 

Lombokse Plaatjes

Bestrijd spam klik hier

Deze website heeft cookies nodig om goed te kunnen functioneren en om je bezoek zo aangenaam mogelijk te maken. Om je te kunnen aanmelden zijn een tweetal cookies nu al geplaatst; deze bevatten geen persoonlijke informatie. Als je doorgaat met je bezoek aan deze site, kunnen er andere cookies geplaatst worden. Om cookies te verwijderen en uit te schakelen, zie de handleiding van je browser. Voor meer informatie over de cookies die we gebruiken en over hoe wij met persoonsgegevens omgaan, lees onze Privacyverklaring.

Verwijder deze mededeling door cookies van deze site te accepteren.